Sabtu, 22 September 2012
UTSAWA DHARMAGITA 2012 DIBUKA DI DESA PAKRAMAN PEDUNGAN
Tahun ini Utsawa Dharmagita (UDG) tingkat kecamatan Denpasar Selatan diselenggarakan di desa Pedungan, mengambil tempat di Banjar Pande Pedungan untuk Pembukaannya. Sedangkan kegiatan lombanya (pacentokan) diadakan di dua tempat yakni di Banjar Pande dan di pura Desa. Acara pembukaan di hadiri oleh Bapak Walikota Denpasar, Bapak Camat, Bapak Kadis kebudayaan kota Denpasar, Bapak Lurah, Jro Bendesa se kecamatan Denpasar Seltan (Densel). Cukup meriah acara pembukaan kali ini, karena tempatnya cukup memadai untuk menampung para penontonnya, Banjar Pande menjadi hingar bingar dengan kegiatan acara ini, para pemuda, anak-anak maupun orangtua semuanya mengikuti acara pembukaan ini. Menurut rencana, acara Utsawa Dharmagita ini akan dilaksanakan selama dua hari yakni sabtu 22 September hingga Minggu 23 September 2012.
Selasa, 10 Januari 2012
GLADI LATIHAN CALONARANG DI WANTILAN PURA DALEM PAKERISAN PEDUNGAN
Rabu, 05 Oktober 2011
UTSAWA DHARMA GITA TAHUN 2011
Kamis, 12 Mei 2011
Sanghyang Pitik ring Banjar Pitik
Kelian Adat Banjar Pitik, Kelurahan Pedungan, Kecamatan Dénpasar Selatan, I Wayan Manggis nedeng pageha nangiang kesenian sané wénten ring Banjar Pitik. "Nénten ja gampang nanging titiang tetep mautsaha," Manggis kukuh. Kakukuhan punika sané ngawinang Manggis nekain umah-umah panglisir sané wénten ring Banjar Pitik. Silih tunggilnyané Dadong Nyamplug sané biasané ketah kasambat Dadong Kon sané yusanné ulung sad atian (80-an). Saking Dadong Nyamplug puniki, Manggis polih akidik informasi indik Tari Sanghyang Pitik. Manut Nyamplug kawéntenan Sanghyang Pitik puniki Nyamplug polihin saking Pekak Bokor. Daweg punika Nyamplug kari alit. Informasi saking Nyamplug, Pekak Bokor punika pamangku Pura Sanghyang Pitik, Nyamplug utawi Dong Kon uning yéning pragina Tari Sanghyang Pitik biasané masolah sambilanga karauhan. "Sané nyolahang wantah anak istri alit sané durung kotor kain (Dong Kon nujuhang anak istri alit sané yusané sawatara nem ngantos kutus tiban). Nanging daweg tiang kantun alit, tiang sampun nénten nyingakin sesolahan puniki," Dong Kon maangen-angen. Manut Manggis, yéning nyingakin yusané Dong Kon, Tari Sanghyang Pitik punika wénten sawatara ring warsa 1920-an, salanturnyané punah ngantos mangkin.
Tiosan ring punika Tariang Sanghyang Séngkrong kapolihin Manggis saking Ni Pica sané ketah kasambat Dong Toprak. Manut Dong Toprak sané yusanné alitan ring Dong Kon, ngangken riwusan jaman Jepang warsa 1950-an naenin wénten Tari Sanghyang Séngkrong. "Praginané anak truna. Panganggénné sakadi baris lan nganggén gelungan. Yéning masolah pastika karauhan," Dong Toprak nyerita. Crita sané pateh taler kacritayang olih I Wayan Suwéca (63 tahun). Daweg kari alit, Suwéca ngangken naenin nonton sesolahan Tari Sanghyang Séngkrong ring jaban Pura Sanghyang Pitik. “Daweg punika, praginané anak truna sané panganggéné sakadi baris, ring sirah nganggén gelungan. Kéwala ri kala ngigel pananggéné kari biasa, nganggén celana péndék. Praginané mangigel ngiterin kalangan di jaba pura lan ri kala ngigel madingehang suara krincing-krincing saking gelang cokorné,” Suwéca maangen-angen. Saingat Suwéca nika pinaka peméntasan paling ungkur. Kala punika yusanné sawatara dasa tiban. Mangda informasi sané kapolihin prasida jangkep, Manggis raris nekain Madé Ratog sané mayusa pitung dasa pat tiban. Saking Ratog kapolihin informasi, pragina Tari Sanghyang Séngkrong nganggén hisan ring sirah sakadi kasa magulung, sakadi kobér ri kala macaru. Punika pinaka cihna yéning Tari Sanghyang Séngkrong punika tarian sakral sané dados kapéntasang ring pura kémanten.
Taler manut Ratog, tiosan ring tarian punika, taler naenin wénten seni Barong Puoh. “Nanging sira ja sané nyalukin ngemasin mati. Kasuén-suén Barong Puoh kakutang lan nénten katangiang ngantos mangkin,” tutur Ratog. Tiosan ring tarian punika manut Manggis taler naenin wénten tarian Barong Bangkung, sawusan icalnnyané kesenian Barong Puoh. “Ri kala punika sangkaning wénten sesaud munyi di carik, wénten taler kesenian sané metu spontan inggih punika kesenian Cupa, Gandrung, lan Arja,” crita Suwéca. Crita-crita kesenian di Banjar Pitik kapuputang olih metunyané jogéd. “Nanging jogéd sané wénten ring Pura Sanghyang Pitik ri kala kapéntasang pragina jogédé sering karauhan. Makéh praginané sawatara pat ngantos lima, samian karauhan, rumasuk titian,” baos Kipug utawi Mén Séndra (70-an tahun), silih tunggil pragina jogéd sané kari nyeneng. Manut mantan kelian Banjar Pitik, Madé Reja (80-an tahun), ”daweg punika Hyang Widhi karasayang nampek pisan.” Manut Manggis, seni tari-tari sané naenin wénten ring Banjar Pitik, punika mawit saking taksu Pura Sanghyang Pitik. “Sangkaning samian mawit lan polih restu saking Betara sané malingga ring Pura Sanghyang Pitik. Nanging mangkin seni-seni punika sampun punah, punika sané ngeranayang kautsahayang kaselehin lan kadokuméntasiang, mangda pianak lan cucuné nénten pelih,” baos Manggis. (iwa)
sumber: http://www.balipost.co.id/mediadetail.php?module=detailberitaminggu&kid=19&id=36116
Rabu, 11 Mei 2011
Tarian Desa Pedungan di YouTube

Banyak cara orang untuk memperkenalkan budaya yang dimilikinya, ada dengan cara mementaskannya di atas panggung langsung berhadapan dengan penontonnya (live stage). Ada pula melalui mengup-loadnya via internet, lewat youtube misalnya seperti gaya si Briptu Norman yang menghebohkan dunia maya. Tidak kurang juga cara orang-orang di Pedungan seperti Yanwid, begitu namanya dikenal di dunia maya (You Tube), sudah banyak mengunggah jenis-jenis budaya di Desa Pakraman Pedungan: Tari Telek, Tari Barong, Tari Cendrawasih, Tari Wiranata, Tari Sekar Jagat, dan lain-lainnya. Ini sudah pasti mempercepat akselarasi informasi budaya Desa Pedungan kesegala penjuru dunia.
Karya Munggel ring Pura Penataran Sari Desa Pedungan





Dalam rangkaian merersik di Pura Penataran Sari Desa pakraman Pedungan, maka pada hari Minggu 8 Mei 2011 diadakan acara pemunggelan Unen-unen duwe Pura Penataran Sari. Unen-unen dimaksud berupa Jro Istri dan Lanang, Gelungan Legong dan Anoman.
untuk menikmati videonya via youtube silakan klik aja disini
Senin, 08 Februari 2010
GAMBUH MASOLAH DI PURA DALEM KAUH PEJENG AJI DESA TEGALALANG
Serangkaian dengan hari raya Tumpek Wayang, dimana Pura Puseh Desa Pedungan secara rutin melaksanakan Upacara khusus untuk kesenian Gambuh pada hari Saniscara Kajeng Kliwon Wuku Wayang. Besok harinya, Minggu seperti biasanya setiap tahun sekali Sesuhunan Ratu Ayu beserta sekeha Gambuh pedek tangkil ke Pura Dalem Kauh banjar Pejeng Aji di Desa Tegalalag – Gianyar.
Selintas sejarah: Kapan kegiatan tangkil ini dimulai? Mengapa aktivitas ini terjadi hingga saat ini? Menurut keterangan Ketua Sekeha Gambuh I Wayan Sukana, bahwa secara pasti sulit dipastikan kapan mulainya kegiatan tangkilnya Gambuh di Pura Puseh Desa Pedungan ke Pura Dalem Kauh banjar Pejeng Aji di Desa Tegalalag – Gianyar ini. Hanya dapat diperkirakan karena itu sudah terjadi sejak lama (purwa dresta – ini terjadi sejak dulu), mungkin lebih dari 200 tahun yang lalu dengan perkiraan pekaknya I Wayan Sukana menceritakan katanya sudah “nami” (mewarisi) seperti ini menurut pekaknya juga (kakek buyut).
Kenapa ini sampai terjadi? Juga tidak bisa dipastikan karena tidak ada catatan yang tertinggal yang mampu menjelaskan hal ini. Hanya menurut perkiraan pula bahwa ini berkaitan dengan jenis kesenian (tari Gambuh) yang besar kemungkinan datangnya dari Desa Tegalalang, sehingga untuk tidak terjadinya hilangnya hubungan itu maka setiap setahun sekali kegiatan tangkil ini diadakan oleh Pengemong Pura Puseh Desa Pedungan.
Ada beberapa kesenian atau sekeha yang terlibat dalam kegiatan di Pura Dalem Kauh Pejeng Aji, seperti:
- Geguntangan dengan sekeha Arja Negaknya
- Gamelan Selonding milik Desa yang merupakan hadiah dari pihak Puri Peliatan
- Sekeha Gong Desa yang ngaturang ayah setiap Rerahinan seperti saat ini Saniscara 7 Februari 2010
- Sekeha Tari Gambuh Desa Pedungan
Ada yang menarik pada setiap kali mengikuti acara seperti ini, senantiasa ada turis manca negara yang ikut serta dalam upacara ini sekalipun hanya sebagai penonton yang mengamati bagaimana orang Bali melakukan upacara keagamaannya, sekalian juga menikmati kesenian Bali secara gratis. Namun untuk upacara kali ini ada yang khusus, karena saat tampilnya Tarian Gambuh, ada seorang penabuh asing (Jepang) yang aktif dalam meniup seruling Gambuh yang demikian panjangnya. Agak aneh memang, belum pernah wanita Bali yang meniup seruling Gambuh. Iseng menanyakan gadis si peniup seruling Gambuh itu, namanya Masako yang menekuni Gambuh khusus seruling sejak 2 (dua) tahun yang lalu.
Minggu, 06 Desember 2009
CALONARANG KOLOSAL DI TEGALALANG




Keterangan Foto (dari kiri ke kanan): Bapak Bupati Gianyar asyik menonton saat awal pementasan; Megahnya Tratag atau panggung utama; Tarian para sisya; Suasana magis juga ditampilkan oleh pementasan nyiramang layon yang benar-benar dibawakan oleh seseorang.
Tari Calonarang merupakan tarian tradisional Bali berseting kerajaan di Pulau Jawa, tarian ini sudah biasa dan lumrah dipentaskan diseluruh pelosok desa-desa se antero Bali. Namun jenis tarian Calonarang kali ini yang di pentas secara kolosal oleh Desa Tegalalang di Pura Dalem kauh nampaknya berbeda dengan pentas calonarang lainnya, setidaknya berbeda dalam hal tata panggung dan tata lampunya yang dikemas secara apik dan mengesankan ditampilkan secara kolosal. Pangemong, pemaksan pura Puseh Desa Pakraman Pedungan dan Prajuru Desa Pedungan di undang secara khusus oleh Panitia penyelenggara Calonarang di Desa Tegalalang ini.
Oleh harian Balipost juga telah menyampaikan berita ini sebagai berikut, sumber: Balipost
Pentas calonarang yang dirangkaikan dengan prosesi peyineban Ia Betara di Pura Dalem Kauh Pejengaji-Gagah, Tegallalang yang digelar Jumat (6/11) berjalan lancar dan sarat suasana magis. Ribuan penonton yang sebagian besar juga pengemong Pura Dalem Kauh terlihat memadati panggung tempat pementasan di lapangan yang merupakan laba pura Dalem Kauh, Desa Pakraman Tegallalang. Pentas calonarang ini menampilkan seniman-seniman panggung kenamaan Bali yang dikolaborasikan dengan penari lokal yang merupakan tarian ayah-ayahan oleh karma pengemong. Pemundut Ida Ratu Lingsir Cok Ace yang juga Bupati Gianyar.
Selain dihadiri penonton dari berbagai elemen di wilayah Tegallalang, hadir juga penglingsir puri Ubud, pemedek dari Pedungan, Sesetan, Denpasar serta Muspika Kecamatan Tegalallang serta prajuru Banjar di wilayah Desa Pakraman Tegallalang.
Pentas calonarang ini berlangsung hingga pukul 03.00 wita penuh dengan suasana magis terlebih saat perang tanding antara pasukan unying dengan Ratu Mas Ayu. Pementasan calonarang kolosal yang diliput oleh Bali TV atas permohonan karma Pengemong Pura Dalem Kauh ini, secara umum menampilkan perang tanding penganut ilmu hitam yang disimbulkan dengan Walunatengdirah dengan Taskara Maguna, yang merupakan Pepatih kerajaan Kediri.
Pengemong Pura Dalem Kauh, Dewa Putu Oka mengatakan pemedal Ida Ratu Lingsir, Ida Ratu Mas Ayu dan Ida Betara Ratu Mas Putra Sapu Jagat ini serangkaian dengan pawisik lewat jro Mangku Dalem Kauh serta keputusan pengemong Pura Dalem Kauh yakni Krama Banjar Gagah dan Krama Banjar Pejengaji, Tegallalang. Pementasan kali ini juga didukung para donatur termasuk pengiring tabuh oleh Sekeha Gong Cudamani, Pengosekan Ubud, Gianyar. Sanggar Cudamani merupakan sekeha gong populer dan telah berulang kali pentas di Luar Negeri.
UDG 2009 SE KOTA DENPASAR



Dalam rangka pelestarian budaya leluhur, Pemkot Kota Denpasar menyelenggarakan Utsawa Dharma Gita (UDG) yang pesertanya adalah 4 (empat) kecamatan yakni: Denpasar Timur; Denpasar Selatan; Denpasar Barat dan Denpasar Utara. Ada beberapa jenis lomba yang diacarakan dalam UDG kali ini yang diselenggarakan dalam bulan November 2009, kegiatan ini merupakan kelanjutan dari UDG yang diselenggarakan di masing-masing kecamatan Denpasar.
Kali ini Desa Pedungan merupakan kontestan yang utama mewakili kecamatan Denpasar Selatan, Pada saat itu Desa Pedungan jadi Juara Umum untuk pacentokan (perlombaan) se kecamatan Denpasar Selatan. Dan dalam UDG se kota Denpasar tahun ini Kecamatan Denpasar Selatan menjadi Juara Umum pula. Sekalipun Desa Pedungan sempat merasa kecewa, karena Kidung Dewasa Campuran yang diwakili oleh Desa Pedungan dan diunggulkan untuk mendapat emas namun kenyataannya dalam penilaian akhir hanya mendapat perunggu saja. Penghargaan emas yang diperoleh dalam pacentokan UDG tahun ini adalah 9 buah.