PURWA WACANA

Om Swastiastu,

Desa Pakraman Pedungan memiliki pengurus yang telah di pilih pada Sabtu, 26 Maret 2011 Dengan susunan pengurus sebagai berikut: Bendesa : Drs. I Nyoman Sumantra; Penyarikan: I Nyoman Subaga; Patengen : Drs. I Gusti Putu Loka, Patajuh Parhyangan : I Nyoman Jiwa Pande, S.Sos; Patajuh Pawongan : I Made Badra; Patajuh Palemahan : Ir. I Ketut Adhimastra, M.Erg; Kasinoman: I Made Suardana, SE

Om Santhi, santhi, santhi Om


Senin, 22 Maret 2010

NYEJER

Pamahbah:
Orti mabasa Bali puniki wantah anut ring budaya Baline kadi mangkin. Utamin ipun anak-anak muda utawi anak gaul mangdane sareng-sareng taler ulatiang indik sakadi puniki, bilih ipun basa Bali sane kasurat ring ungkur teleb pisan dagingnyane. Ngiring sareng-sareng wacen, nureksa lan telebang kayun soang-soang

Nyejer
Olih I Wayan Lugraha

Sarahina sesampun kamargiang upakara Melasti Déwa Cili, nemoning panglong a pisan sasih Kasa Prawatek Déwata sajebag Désa Pakraman Kutuh kalinggihang ring Balé Panjang utawi Balé Agung Pura Desa. Nganutin dresta krama désa ring galah puniki ngaturang upakara pinaka srana bakti ring sesuhunan makasami. Saking semeng jantos wengi kramane rauh slegenti ngaturang bakti. Wénten sané wau rauh, wénten sané budal. Yukti rame pisan kawéntenané. Upacara puniki kawastanin upacara Nyejer.

Nyejer kruna lingganipun jejer sané maartos ajeg, jegjeg, tegak. Jejerang, ajegang, jegjegang maarti tegakkan. Ring upacara Nyejer madué kasuksman sané dahating utama sané patut kauningin, resepang tur laksanayang. Prawatek Déwata sané kanyasayang antuk pratima, arca, lan sané tiosan wénten sané marupa macan, singa, lembu, jangkep taler antuk uparengga, mabusana sarwa dumilah lan suci. Ring pakraman Kutuh indik Prawatek Déwata punika kabawos Auban. Satmaka betara-betari makasami (kabeh) tedun sané pacang nodia, micayang pawarah-warah ring damuh ida makasami. Ida sesuhunan saking niskala pacang parama lédang yan pradé krama sangkaning bakti madasar tulus nunas karahayuan. Ida saking niskala sampun masikian ring sané kanyasayang antuk parikrama “parum agung niskala” ring Balé Panjang. Sapunapi sapatutnyané krama makasami? Sangkaning “parum agung niskala” raris metu pikayun pacang nulad parilaksana punika. Sida raris ring sakala krama gilik saguluk salunglung sabayantaka paras parau sarpanaya. Wantah puniki sané syarat jujur ring kahuripan sajeroning désa pakraman. Kapikukuhan nyejerang, ngajegang dresta agama ring kahuripan. Pamargin dresta agama ring désa pakraman mangdané tetep lestari sadirga yusa. Yan pradé krama nénten magilikan janten pisan nénten sida pacang ngamargiang dresta agama. Désa pakraman wantah genah utama ngajegang agama sané kalimbakang antuk dresta mawacara. Ring upacara Nyejerpuniki satiosan mangaturang sembah bakti ring sesuhunan taler utama pisan anggé matemu wirasa ring pasametonan, anggé ngraketang pasawitran, pakulawargan, pasidikaran miwah sakancanipun. Para pamangku, prajuru, panglingsir, moncol désa pinaka conto sané becik anggé tetuladan. Galah puniki becik anggé srana madharma tula niténin indik dresta, agama, dharmaning kahuripan makapamekas indik nyungsung sesuhunan ring désa pakraman. Taler para yowana nénten surud-surud malajahang angga, setata pedek tangkil ring sesuhunan, parek ring para panglingsir, moncol désa santukan wantah yowana sané pinaka pawaris dresta agama. Sapasira malih yan tan yowana pacang nglestariang indik dresta agama druéné.

Nyejerang agama boya ja sarahina kéwanten, nanging mangda sarahina-rahina. Ngajegang dresta agama boya ring pura kéwanten sapatutnyané ring sahananing lampah lan genah. Upacara Nyejer pinaka salah sinunggil tunggul pangeling-eling mangda i manusa satata jejer, éling ring kasuksman urip. Sanghyang Widi Wasa nedunang agama pinaka titi pangancan ring kahuripan sané kabuatang pisan olih i manusa. Titi agama puniki sane kalimbakang marupa makudang-kudang sastra agama sané anggé sepat siku nuntun kahuripan. Kabaosang wantah i manusa wantah sane kanugrahin Tri Pramana inggih punika bayu, sabda, lan idep. Pramana idep puniki sané minayang manusa ring prani sané tiosan minakadi buron lan tumuwuh. Buron madué dwi pramana inggih punika bayu lan sabda. Tumuwuh madué éka pramana wantah bayu kéwanten. Sangkaning idep puniki i manusa prasida pacang mawiwéka ring kahuripannyané. Rumasuk sapunapi ngemban urip sané patut. Mautsaha setata migunayang wiwéka antuk pangancan sanghyang agama taler maduluran nunas ica ring sesuhunan. I manusa wantah mautsaha nanging sané mastikayang wantah ida sesuhunan. Sangkaning wiwéka i manusa ngrincikang pamargin agama raris ngwetuang budaya agama. Ring sajeroning magama Hindu sané patut kawangun wantah budaya Hindu. Malarapan budaya kasinahang agama punika. Duaning asapunika “Ngiring ngabudayaang agama, boya ngagamayang budaya.”

Orti puniki kasalin saking babonnyane iriki (durus klik kemanten)



MECARU KESANGA 2010

Ritatkala rahina Soma 15 Maret 2010, sawusan ngemargiang upacara pamelastian sane sampun memargi ring rahina Sukra 12 Maret 2010 (sakadi pamutus paruman desa) ida dane krama desa Pedungan ngelaksanayang tawur kesanga ring Bale Agung Pura Desa Pedungan.
Slide lan Video sane polih kaunggahang prasida mangkin klik iriki:

Slide show Pecaruan/kesanga
Video ngiderang caru

MUNGGEL PRATIMA RING PURA DALEM PAKERISAN


Sangkaning metu saking pikayun para pangemong Pura Dalem Pakerisan jaga ngamecikang pratima druwene, riyantukan kasinahang pratima druwena sampun kaon lan sampun saking sue pisan nenten naenang kabecikang. Puniki mawinan ring rahina Buda 3 Februari 2010 para pangemong ngemargiang pamunggelan pratima druwene ring Pura Dalem Pakerisan. Sang sulinggih sane muput karya puniki lan Ida Bagus Wayan kasaseringan olih Ida Bagus Ketut sane ngelanturang pemargi "ngodak" pecanangan druwene.

Minggu, 21 Maret 2010

PUJAWALI RING PURA SARIN PEKEN

Ring rahina Saniscara Kliwon wuku Landep 13 Maret 2010 katah kabawos rerahinan Tumpek Landep. Sampun saking nguni ring Tumpek Landep puniki ring Pura Sarin Peken kamargiang pujawali. Manawi sameton sane kengin jaga ngaksi pamargin pujawali ritepengan Tumpek Landep ring Pura Sarin Peken, dados klik iriki.

Minggu, 28 Februari 2010

PENCERAHAN KARYA NGUSABHA DESA



















Keterangan Foto: (dari kiri ke kanan lalu ke bawah)
1. Pemberi pencerahan Drs. Ida Bagus Gde Sudharsana, Ketua Yayasan Dharma Acarya
2, 3 Ketua Yayasan Dharma Acarya ketika memberi pencerahan dihadapan para pemangku Pura Kahyangan Tiga dan Jero Bendesa ketika membuka acara "Dharmatula Ngusabha Desa dalam konteks Sastra"
4. Tokoh masyakat dan para peserta dharmatula
Dalam rangkaian rencana Desa Pakraman untuk melaksanakan Karya Agung: Ngusabha Desa di desa Pakraman Pedungan, prajuru desa dalam hal ini Bendesa berinisiatif melaksanakan acara pencerahan mengenai Karya Ngusabha dalam konteks sastra. Pencerahan ini dibawakan oleh Drs. Ida Bagus Gde Sudharsana atas nama Yayasan beliau yang diikuti oleh para pemangku Pura Kahyangan Tiga beserta pemangku prasanak, kemudian diikuti pula oleh prajuru banjar di desa pakraman Pedungan

Minggu, 21 Februari 2010

KAHYANGAN TIGA DESA PEDUNGAN

PELINGGIH RING PURA PUSEH


Sketsa Pura Puseh:







Keterangan:

  1. Gedong Ida Pemayun Putra
  2. Gedong Susunan
  3. Gedong Pemayun Kembar
  4. Gedong Presanak dalem Sakenan
  5. Gedong Penyarikan
  6. Gedong Penyawangan Gunung Agung
  7. Gedong Ida Ratu Ayu Mas Manik
  8. Gedong Ratu Ayu
  9. Gedong Ratu Ayu Kerab Jagat
  10. Bale piyasan Susunan Puseh
  11. Bale pinyasan Pemayun Penyarikan
  12. Bale pinyasan Pemayun Kembar
  13. Gedong Ratu Made
  14. Gedong Ratu Ayu Naga Gombang (Pelancan)
  15. Penyawagan Bethara Bayu
  16. Gedong Pragina
  17. Bale Paselang
  18. Bale Gong
  19. Bale Pesantian
  20. Gedong Pelancan Gerombong Selem
  21. Bale Wantilan
  22. Bale Kulkul

Anggara Kasih Medangsya >Pujawali Ida Rikala Pujawali ngembak prabiya samian saking desa, prabiya bangunan physic saking desa, wantah sane manomor: 2,6,10,17,18,19,22.

Catatan:: Rikala pujawali Ratu Made Agung sinamian Tumpek Wayang medaging ngebek lan ngempet . Yening pujawaline ngempet, pelawatan druwena tangkil ke pura Panca Pendawa Pejeng Aji Tegalalang yening pujawaline ngembak wentah wenten wantuan saking desa 50% saking prabiya sane katelasang nanging yening ngempet wantah wentan wantuan saking desa marupa angkutan 2 (mobil iruzu/mini bus) kaenggen tangkil ke Pura Pejeng Aji. Nyabran sasih (ngelimon) katurang penyamblehan ayam ring pelancah ratu ayu. Prabiyan saking 2 banjar (Puseh lan menesa). Ring penyamblehan sasih sane ke 3 (bulan ke 3) Ratu Ayu melancaran ke Pura Desa lan Pura Dalem.

Pemangku: Wyn. Suka

Pengurus: Ketua I: Wyn. Suendi

Ketua II: Wyn. Riki

Sekretaris: Kd. Ariawan

Bendahara: Md. Jaya



PELINGGIH RING PURA DESA

Sketsa Denah Pura Desa



Keterangan:

  1. Gedong susunan Desa (susunanAgung luhurin)
  2. Padmasana (susunan Ketut Agung)
  3. Ratu Ayu gunung Agung
  4. Pemayun agung
  5. Tajuk pemayun Agung
  6. Gedong Ngurah Agung
  7. Gedong penyarikan
  8. Tajuk Ngurah Agung
  9. Tayuk susunan Agung Desa
  10. Kori Agung
  11. Bebentelan
  12. Semer
  13. Gedong Tu Made Pejangalan
  14. Taluk Tu Made Pejangalan
  15. Semer
  16. Bale Panjang/Agung
  17. Bale gong
  18. Bale kulkul
  19. Candi Betar kaler
  20. Candi Betar kauh
  21. Pemayun macan gading
  22. Pemayun murti (Naga)
  23. Bale piyan/bale banten
  24. Bale pererauhan
  25. Bale pesalin Pemangku
  26. Tugu

IDA BHETARA SANE MALINGGIH RING PURA DESA


  • Susunan Agung
  • Susunan Ketut Agung,
  • Ratu Ayu Basukih
  • Ratu Ayu Gunung Agung
  • Ratu Ayu Dewi Danu
  • Susunan wadan
  • Sanak-sanak Ida


  1. Pemayun Agung
  2. Ngurah Agung
  3. Ratu Made Bima
  4. Pemayun Cakrageni
  5. Pemayun Matur Cakti
  6. Pemayun Gatot Kaca
  7. Tu Made Pejagalan
  8. Tu Made Agung
  9. Pemayun Putra
  10. Pemayun Alit
  11. Pemayun Lanang Bendega
  12. Ratu Ayu Mas Manik Tasikin Segara
  13. susunan Wadun
  14. Pemayun murti
  15. Pemayun Majapahit
  16. Bojok barak
  17. Bojok Alit
  18. Bojok salem
  19. Ratu Ayu Bang
  20. Ratu Ayu Alit
  21. Balang tamak
  22. Ratu Gede Penyarikan

¬ Bale Iringan, juru song-song, juru pudut

  1. Gerombong selem
  2. Liak barak
  3. Liak gundul
  4. Kala bang
  5. Kale ireng
  6. Pemayun macan gading
  7. Pemayun anom

KE SAH IDA BETARA

  1. Ratu Ayu Basukih, Pemayun murti > saking Pura Besakih
  2. Pemayun macan gading > saking pura andakasa
  3. Pemayun Bojok Barak, Bojok Alit > Pura Lempuyang

4. Bojok Selem > Alas Harum

  1. Ratu Ayu Bang > saking Pura Batur
  2. Tu Made Pejagalan > saking Dalem Peed
  3. Tu Made Bima > saking Pura Goa Gong
  4. Pemayun Lanang Bendega, > Ratu Ayu Mas Manik Tasiking segara > saking Pura Susunan Wadan Sekenan

Catatan :

Setiap Buda Cemeng Kelawu (6 bulan sekali) sepatutnya tangkil ke Pura Besakih (Puseh Jagat:Besukihan Penataran Agung, lan Pura Rambut Sedana, Pura Goa Raja), namun dalam pelaksanaannya hanya 1 tahun sekali tangkil ke Pura tersebut.

Upakara Ring Pujawali (Anggara Kliwon Medangsia)

Antara lain:

1. Udel kurenan 3 soroh

2.Pulogembal 1

3.Sesayut pengambian 8 soroh

4.Pejati kurang-lebih 50

5.Daksina lingging 50

6.Nasi linggih 50

7.Kawas 250

8.Canang 1.500

9.Pesucian 75

10.Jaja kukus linggih 50

11.Jaja pemendakan 75

12.Suci 18

13.Lebah 8

14.Penjor 12 & lamak gede/cenik & sampian secukupnya

Selasa, 09 Februari 2010

MENGENAL TOKOH MASYARAKAT PEDUNGAN


Nama : I Nyoman Subaga
Kelian Banjar Kaja, Desa Pedungan







Nama : I Gede Darsana
Kelian Banjar Karangsuwung, Desa Pedungan






Nama : I Nyoman Kari Darsana
Kelian Banjar Menesa, Desa Pedungan






Nama : I Wayan Widana
Kelian Banjar Begawan, Desa Pedungan







Nama : I Wayan Manggis
Kelian Banjar Pitik, Desa Pedungan







Nama : I Nyoman Karyasa
Kelian Banjar Sawah, Desa Pedungan






Nama : I Made Sukra
Kelian Banjar Dukuh Pesirahan, Desa Pedungan






Nama : I Made Sudasna
Kelian Banjar Puseh, Desa Pedungan






Nama : I Made Suamba
Kelian Banjar Ambengan, Desa Pedungan







Nama : I Made Badra
Kelian Banjar Pesanggaran, Desa Pedungan







Nama : A.A. Pt. Adi
Kelian Banjar Sama, Desa Pedungan









Nama : A.A. Oka Mandia
Kelian Banjar Pande, Desa Pedungan







Nama : A.A. Made Ngurah
Kelian Banjar Geladag, Desa Pedungan









Nama : A.A. Gd. Oka
Kelian Banjar Kepisah, Desa Pedungan